Reliability Built on Commitments – યોગિક દૃષ્ટિકોણ

🤔 What is RELIABILITY?

આપણે બધા આપણી personal & professional  લાઇફમાં આપણી આજુબાજુના લોકોમાં એક એવી quality ની ખોજમાં હોઈએ છીએ કે જે relationships મજબૂત કરે & trust build કરે. આ quality છે reliability (વિશ્વસનીયતા) એટલે કે લોકોને ભરોસો હોય કે તમે જે કહો છો એ કરશો જ. આ quality આપણી એક અલગ જ ઓળખ ઊભી કરે છે. તમે reliable હોવ તો જ કોઈ તમારી વાત પર ભરોસો કરીને તમારા પર dependent રહી શકે છે.

આજકાલના fast paced અને competitive સમયમાં reliability માત્ર moral value નથી પરંતુ એક success factor છે. જોબ, બિઝનેસ, ઘર કે પછી personal relationship હોય; જે વ્યક્તિ commitment ઉપર ટકેલું રહે છે એ જ લાંબા ગાળાનો વિશ્વાસ જીતી શકે છે.

🧘‍♀️YOGIC Perspective

Being reliable = fulfillment of commitment = doing what you said you will do - આ સત્યપાલન નું એક સૂક્ષ્મ  સ્વરૂપ જ છે.

પતંજલિ યોગસૂત્રના અષ્ટાંગ યોગમાં 'સત્ય'નું પાલન કરનારને મળતા એક ખાસ ફળ ની વાત કરી છે. 

अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः - PYS 2.30 
सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम् - PYS 2.36

આમ તો સત્ય ની વ્યાખ્યા કરવી કે સમજવી એ ખુબ અઘરી છે કારણકે બધા ના પોતપોતાના perspective = પોતાનું "સ્વઘોષિત" સત્ય. પણ આ સૂત્રનો સૂત્રાર્થ કાંઈક આવો છે. (સત્યમાં સ્થિર થવાથી એવી સિદ્ધિ મળે છે કે  વાણી સત્યરૂપ બની જાય છે - એટલે કે જે કહે છે તે સિદ્ધ થાય છે.)

તમે નક્કી તમારી આજુબાજુ કોઈક તો એવું માણસ જોયું હશે કે તે જે કહે છે તે કરી બતાવે છે. આવા લોકોનો commitment power મજબૂત હોય છે. 

જયારે આપણે consistently પોતાના commitments પૂર્ણ કરીએ છીએ, ત્યારે ધીમે ધીમે ઘર, સમાજ કે ઑફિસમાં આપણી એક મજબૂત credibility ઊભી થાય છે. લોકોમાં એવો વિશ્વાસ જન્મે છે કે – 'આ માણસે કહ્યું છે એટલે થશે જ'. મારી સમજ મુજબ, આ જ તો છે — વાણીનું સત્યરૂપ બનવું.

જો આ વિચારને આધુનિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ, તો સત્યપાલનનું ફળ માત્ર આધ્યાત્મિક જ નથી, પણ માનસિક દ્રઢતા રૂપે પણ પ્રગટ થાય છે. કોઈપણ commitment નું પાલન કરવા માટે deep focus, માનસિક શિસ્ત અને ઊર્જાની જરૂર પડે છે. આ process માં વ્યક્તિ પોતાની અંદર એવી શક્તિ વિકસાવે છે કે તે નક્કી કરેલા goal ને છોડતું નથી, ભલે ગમે તેટલા અવરોધો આવે. એ જ ઊર્જાનું પરિણામ છે કે એવા લોકો 'જે ધારે તે કરી છૂટે' છે.

🤝 Credebility through Commitments

વિશ્વસનીયતા માત્ર બોલવાથી નહીં, પરંતુ બોલ્યા પ્રમાણે કાર્ય કરીને બતાવવામાં develop થાય છે. Actions speak (Extremely) louder than words!! મારા જીવનમાં માણસોને પારખવા માટે 🔎👀🕵️ મેં આને એક સૂત્ર બનાવી દીધું છે અને આના કારણે ખરેખર ઘણા બધા સારા નિર્ણયો લેવામાં મદદ પણ મળી છે.

બહુ સ્વાભાવિક વાત છે કે દરેક તક આપણને પોતાની ક્રેડિબિલિટી પર જ મળે છે. છતાંય ઘણી વાર આપણે આપેલા કમિટમેન્ટ્સ પૂરાં કરવામાં કાચા પડી જઈએ છીએ. આપણી વાત માં વજન તો જ જણાશે જો સામેવાળાને આપણી સાથેના ભૂતકાળ ના અનુભવ માં આપણે એક જવાબદાર અને reliable વ્યક્તિ લાગ્યા હોઈશું. 

ઘણા "મહાનુભાવો" એ કહ્યું છે કે "જ્યાં આપણી વાત ની value ના થાય તે જગ્યા છોડી દેવી" પણ બધી વખતે આ વાત નું કડક પાલન કરવું એ ક્યાંક આપડો ego પોષવા જેવી વાત છે. આપણી વાત ને જોઈએ એવું મહત્વ કે પ્રતિસાદ ના મળતો હોય તો જગ્યા છોડતા પહેલા જરાક આપડા ભૂતકાળ માં ડોકિયું કરી ને ચકાસી લેવું - ક્યાંક આપડી જ ચૂક (Pattern) નજર માં આવશે. એમાં બીજાને દોષી ઠહેરાવવાનો આપણને કોઈ અધિકાર નથી. 

આપણે કરેલા commitments ને પુરા ના કરવા એ પણ એક રીતે સૂક્ષ્મ હિંસા જ છે. Indirectly  તમે ત્યાં એવું જ સાબિત કરો છો કે સામેવાળા માણસ ની અને તેમના સમય ની તમને પરવાહ નથી. 

🔎👀સામાન્ય અનુભવો

I am sure તમે આમાંનું ઘણું બધું તમારી આજુબાજુ થતું જોયું જ હશે. 👇👇

• "હું તમને કાલે વળતો જવાબ આપું" ("I will get back to you tomorrow")
• (મારા હિસાબે આ એક temporary છટકબારી છે 😀. ) એવું કીધા પછી વળતો જવાબ જ ના આવે &  તમારે follow-up લેવું પડે. 
• "હા એ કામ હું પતાવી દઈશ" ("Yes, I will take care of that task")
• અને છેવટે એ કામ તમારે જ પતાવવાનું થાય. 🤦‍♀️🤦‍♀️
• "૧૦ જ મિનિટ માં callback આપું"
• ને પછી અડધો કલાક રાહ જોઈને તમારે જ સામેથી call કરવો પડે.
• "આ E-mail હું તરત કરી દઉં છું "
• અને તમારા Verbal Follow-up વગર Email જ ના આવે. 

અને બીજું એવું ઘણું બધું...કે જેમાં આપણે કરેલી નાની નાની Promises પર એક કે વધારે લોકો નું આગળનું કામ ડિપેન્ડેન્ટ હોય.

૧૦૦% બધું follow થાય એ practically possible ના પણ થાય. પણ આપણી actions માં આપણને awareness હોવી જોઈએ કે આપણે કહેલી વાત માં આપણે કેટલી વાર સાચા ઉતરિયે  છીએ. 

🤔 તો આ Reliability કઈ રીતે Develop કરવી?

• જ્યાં સુધી તમે પોતે Sure ના હોવ ત્યાં સુધી Timebound Commitments ના આપો એક tentative/approximate સમય કહો જેથી સામેવાળો પોતાનું બીજું કામ પણ manage કરી શકે.

• Commit કર્યા પછી સંજોગોવસાત સ્થિતિ બદલાય તો તમે સામેથી Update કરો કે આ હવે શક્ય નથી.

• તમે આપેલા Timebound Commitments માટે Reminders મૂકી ને એને પુરા કરવા એ તમારી duty છે. જો ema સામેવાળાએ follow-up કરવા પડે તો તમારી reliability ઘટે છે.

• Overcommit ના કરો. એક સાથે બહુ બધી વસ્તુઓ માટે “હા” ના બોલો. જે realistically પૂરી કરી શકો એટલું જ હાથ માં લો. એક limit પછી ના પાડતા શીખવું એ પણ એક કળા છે. 

• Start small. “10 મિનિટમાં call કરું છું”, “ઘરે પહોંચી ને message કરું છું” → આવા નાના નાના વચનો તો ખાસ પુરા કરો. Habit અને trust build કરવામાં શરૂઆત માં તે બહુ જરૂરી છે.

• TODO બનાવવા ની આદત કેળવો (Documentation/Writing નો ઉપયોગ કરો). It shows that you have already taken the first step of fulfilling your commitments. લખેલું જયારે Mark as Done ✅ થાય છે ત્યારે dopamine release થાય છે. આપણા મગજમાં reward system છે, જ્યારે કોઈ task પૂરો થાય છે (ભલે એ નાનો task હોય), ત્યારે મગજ એને achievement સમજે છે.
  Achievement = reward signal = dopamine release (feel-good hormone) = આગળ વધવા માટે નું  Motivation

Of-course, આ બધું અંતે તમારા values અને priorities ઉપર આધાર રાખે છે – પરંતુ દરેક સંબંધમાં, નાનો હોય કે મોટો, reliability હંમેશા trust અને respect વધારવાનું કામ કરે છે.

CONCLUSION

Reliability એટલે માત્ર “વચન પાળવું” નહિ, પરંતુ એક value system છે. આ બધી આદતો

• Professional world માં તમને એક strong leader અને trustworthy team member બનાવે છે.
• Personal life માં તમને એક trustworthy partner, caring અને responsible family member બનાવે છે જેનાથી harmony અને peace જળવાઈ રહે છે.
• Friends & Society માં તમારી એક strong support system & સન્માનનીય આગવી ઓળખ ઉભી કરે છે.

✍️ વાંચવા માટે આભાર 🙏 – ભુમિ ગોકલાણી

Reliability વધારવા માટે તમે કઈ નાની habit રોજિંદા જીવનમાં અપનાવવાનું પસંદ કરશો અને relieability ને લઇ ને તમારી સાથે કેવા અનુભવો થાય છે? તમારા વિચારો કોમેન્ટમાં જરૂર લખશો 🙏